Dokuz Eylül Üniversitesinde Sürdürülebilir Ulaşım

Ulaşım, Dokuz Eylül Üniversitesinin Yeşil Kampüs stratejisinin temel bileşenlerinden biridir. Üniversite; toplu taşımayı, yürümeyi, bisiklet kullanımını, paylaşımlı ulaşım sistemlerini ve düşük emisyonlu araçları teşvik ederek sera gazı emisyonlarını azaltmayı, erişilebilirliği artırmayı ve daha sağlıklı ulaşım alışkanlıklarını desteklemeyi amaçlamaktadır.

Günümüzde Dokuz Eylül Üniversitesi; öğrenciler, akademik personel, idari personel ve ziyaretçilerden oluşan 62.408 kişilik bir kampüs nüfusuna hizmet vermektedir. Yerleşkelere her gün yaklaşık 1.300 otomobil ve 600 motosiklet giriş yapmakta, üniversite ise akademik, idari, sağlık ve teknik hizmetler için 92 kurumsal araçtan oluşan bir filo işletmektedir. Bu yüksek ulaşım talebine rağmen, içten yanmalı motorlu araçların toplam kampüs nüfusuna oranı yalnızca 0,032 olup, bu durum üniversitenin sürdürülebilir ulaşımı teşvik etme ve özel araçlara bağımlılığı azaltma konusundaki sürekli çabalarını yansıtmaktadır.

Toplu Taşıma ve Ücretsiz Kampüs Ring Servisleri

Toplu taşıma, Dokuz Eylül Üniversitesi yerleşkelerine erişimde kullanılan başlıca ulaşım şeklidir. Çok sayıda belediye otobüsü hattı, İzmir’in farklı bölgelerini doğrudan üniversite yerleşkelerine bağlayarak öğrenci ve personele kolay ve ekonomik ulaşım imkânı sağlamaktadır.

Merkez Yerleşkesinin geniş bir alana yayılması nedeniyle üniversite; fakülteler, laboratuvarlar, idari binalar, kütüphaneler, yemekhaneler, yurtlar ve sosyal tesisler arasında ulaşımı sağlayan ücretsiz bir kampüs ring servisi de işletmektedir. Ring servisi her gün yaklaşık 18–20 sefer yapmakta ve kullanıcıların özel araçlara ihtiyaç duymadan kampüs içerisinde kolaylıkla ulaşım sağlamalarına olanak tanımaktadır.

Son yıllardaki önemli gelişmelerden biri de İzmir kent içi raylı ulaşım sisteminin kampüs girişine kadar uzatılması olmuştur. İnşaat sürecinde belediye otobüslerinin kampüs içerisine girerek en uzak akademik birimlere kadar ulaşmasına geçici olarak izin verilmiştir. Bu gelişme sayesinde kampüs içi ring servisine olan talep azalmış, ring sefer sayısı yaklaşık %50 oranında düşmüş ve böylece toplu taşıma kullanımının arttığı görülmüştür.

Yürüyüş ve Bisiklet İçin Tasarlanmış Bir Kampüs

Dokuz Eylül Üniversitesi, yerleşkeleri içerisinde yürümeyi tercih edilen ulaşım biçimi olarak teşvik etmektedir. Geniş yaya yolları, üstü kapalı yürüyüş güzergâhları, peyzaj düzenlenmiş yürüyüş yolları, dinlenme alanları ve güvenli yaya geçitleri; akademik binalar, yeşil alanlar ve sosyal tesisler arasında konforlu erişim sağlamaktadır.

Merkez Yerleşkede yaya yolları kampüsün neredeyse tamamını çevrelemekte ve kullanıcıların motorlu araç trafiğiyle yoğun etkileşim yaşamadan güvenli bir şekilde hareket etmelerine olanak tanımaktadır. Yaya güzergâhlarının önemli bir bölümü üzeri kapalı olarak tasarlanmış olup kullanıcıları hem güneşten hem de yağmurdan korumaktadır. Gece aydınlatma sistemleri ise karanlık saatlerde görünürlüğü ve güvenliği artırmaktadır.

Erişilebilirlik de üniversitenin öncelikleri arasında yer almaktadır. Yaya yollarında rampalar, hissedilebilir yüzeyler ve uygun yürüme zeminleri bulunmakta olup, engelli bireylerin kampüs genelinde eşit erişimini desteklemektedir.

Aktif ulaşımı daha da teşvik etmek amacıyla çeşitli kampüs alanlarında bisiklet yolları, bisiklet park alanları, scooter istasyonları ve paylaşımlı elektrikli scooter hizmetleri bulunmaktadır. Üniversite ayrıca uzun vadeli sürdürülebilir ulaşım ve yaya odaklı kampüs planlamasına olan bağlılığını güçlendiren DEÜ Yayalar ve Bisikletliler Bildirgesi’ni kabul etmiştir.

Özel Araç Kullanımının Sınırlandırılması

Özel araç kullanımının azaltılması, üniversitenin uzun vadeli ulaşım politikalarından biridir. 2017 yılından bu yana otopark kapasitesi sabit tutulmuş, üniversite topluluğu sürekli büyümesine rağmen yeni otopark alanları oluşturulmamıştır.

Kampüs otoparklarına girişler, yalnızca kayıtlı araçların girişine izin veren DE-HGS dijital plaka tanıma sistemi ile yönetilmektedir. Bu akıllı erişim kontrol sistemi güvenliği artırmakta, gereksiz araç dolaşımını önlemekte ve kampüs içerisindeki trafik yoğunluğunun azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

Üniversitenin en önemli başarılarından biri otopark alanlarının azaltılması olmuştur. 2017–2021 yılları arasında toplam otopark alanı 86.900 m²’den 40.000 m²’ye düşürülmüş, bu da %54’lük bir azalmaya karşılık gelmiştir. Günümüzde otopark alanları üniversitenin toplam yerleşke alanının yalnızca %0,72’sini kaplamakta olup, bu durum DEÜ’nün yeşil alanları koruma, yayalara, bisikletlilere ve toplu taşımaya öncelik verme konusundaki kararlılığını göstermektedir. Üniversite, otopark altyapısını genişletmek yerine mevcut otopark alanlarını daha verimli yönetmeye odaklanmaktadır.

Dokuz Eylül Üniversitesi, yerleşkelerinde düşük emisyonlu ulaşım alternatiflerini sürekli olarak geliştirmektedir. Paylaşımlı elektrikli scooterlar kısa mesafeli ulaşım için pratik bir çözüm sunarken, bisiklet altyapısı fakülteler ile sosyal tesisler arasında çevre dostu ulaşımı teşvik etmektedir.

Elektrikli araçlar da özellikle Üniversite Hastanesinde hasta taşımacılığı ve operasyonel hizmetlerde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Daha temiz ulaşımı desteklemek amacıyla farklı yerleşkelerde yedi elektrikli araç şarj istasyonu kurulmuş olup, önümüzdeki yıllarda ilave şarj istasyonlarının kurulması planlanmaktadır. Bu yatırımlar elektrikli araç kullanımını teşvik ederken sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve kampüs hava kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Akıllı Ulaşım Yönetimi

Dijital teknolojiler, üniversitenin ulaşım stratejisinde giderek daha önemli bir rol üstlenmektedir. Üniversitenin Araç Takip Sistemi (VTS), GPS tabanlı teknolojiler kullanarak kurumsal araçları sürekli olarak izlemektedir. Sistem; güzergâh optimizasyonu, yakıt yönetimi, bakım planlaması ve araçların gerçek zamanlı takibini mümkün kılarak operasyonel verimliliği artırmakta, gereksiz yakıt tüketimini ve emisyonları azaltmaktadır.

DE-HGS erişim kontrol sistemi ile birlikte Araç Takip Sistemi; trafik güvenliğini artırarak, kaynak kullanımını optimize ederek, kurumsal şeffaflığı güçlendirerek ve üniversitenin toplam karbon ayak izini azaltarak kanıta dayalı ulaşım yönetimini desteklemektedir. Sistem; sürdürülebilir şehirler, iklim eylemi, sorumlu kaynak kullanımı, yenilikçilik ve kurumsal yönetişim dâhil olmak üzere Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından yedisine doğrudan katkı sağlamaktadır.